Akciğer embolisi ve akciğer anfizemi hastalığı nedir?


Akciğer embolisi (pulmoner emboli) nedir oluşum şekli nasıldır?

Akciğer embolisi akciğer atardamarlarının kan pıhtısıyla tıkanması sonucu ortaya çıkan klinik bir tablodur. Bu tablo tutulan ya da tıkanan damarın boyutuna göre ciddi bir seyir gösterebilir hatta bazen ölümle sonuçlanabilir ya da hasta hiçbir şekilde hissetmez ve hafif bir şekilde kendini gösterebilir. Bu atar damarın beslediği alanın genişliği ile ilgili bir durumdur. Ana atardamar tıkanır ya da tutunursa hastada ciddi bir şekilde nefes darlığı oksijen yetersizliği sonucu morarma göğüs ağrısı ve balgamla karışık kan tükürme gibi belirtiler başlar. Eğer erken teşhis edilmeyip tedaviye hemen başlanmazsa hastanın hayatını tehtit eder ve daha kötüsü ölümle sonuçlanabilir.

Akciğer embolisinin (pulmoner emboli) klinik belirti ve bulguları

Akciğer embolisinin belirtileri hastalığın şiddetine göre değişmekle beraber en belirgin belirti nefes darlığıdır. Bunun yanında şiddetli ve batıcı tarzda nefes alırken sırta yada göğse bıçak saplanıyormuş hissi veren ağrılardır, öksürük ile birlikte kanlı balgamdır. Araştırmalar sonucunda genelde akciğer embolisi olan hastaların hastalığı hissetmeden atlattıkları hafif seyir halinde geçirdikleri ortaya konmuştur. Akciğer embolisi nefes darlığı teşkil eden bütün hastalıklar ile karışmaktadır. Mesela kronik bronşit,amfizemi.zaturre gibi hastalıklarla karıştırılabilmektedir.

Akciğer embolisinin tedavisi nasıl yapılır?
Akciğer embolisi tedavisinde başlıca iki tür ilaç mevcuttur. Bunlardan ilk grup ilaçlar embolisin ilk teşhis edildiği andan itibaren kan pırtılaşmasını engelleyen ve enjeksiyon şeklinde yapılan ilaçlardır. Tedavinin ilk aşamasında bu ilaçların kullanılması söz konusudur. Birkaç günlük tedavi sonrası uzun süreli evinde tedavi olabilmesi için hastaya tablet şeklindeki ilaçlar verilecektir. Tedavi süresi risk faktörüne göre değişmekle beraber üç ay ile yaşam boyu arasında değişebilmektedir. Örneğin genetik bir faktör söz konusu ise genetik bir zeminde bir pırtılaşma oluşuyorsa hastada bu genetik faktör yaşam boyu devam edeceği için hastada hastalıkta buna bağlı ömür boyu devam edecektir. Eğer hasta da ameliyat sonrasında akciğer embolisi geliştiyse 3-6 ay da tedaviyi sonlandırmak mümkündür. Hangi nedenden olursa olsun bir kez akciğer embolisi geçiren insanların diğer insanlara göre bu hastalığa yeniden yakalanma olasılığı daha yüksektir.

Akciğer embolisine yakalanma riski daha yüksek olanlar…
Ameliyat sonrasında yatakta uzun süre kalan hastalarda yada felç veya inme geçiren hastalarda uzun süreli hareketsizliğe bağlı kanın damarlar içersinde pırtılaşması nedeniyle ortaya çıkabilir bunlar risk faktörüdür. Bunların yanında genetik olarak pırtılaşma riski taşıyan kişilerde bu hastalığın görülmesi söz konusudur. Kanser hastaları, gebeler,doğum kontrol ilacı kullananlar, böbrek hastaları akciğer embolisi geçirmeye meyilli hastalardır. Özellikle ortopedik ameliyatlardan sonra sıklıkla akciğer embolisi görülebilir. Sigara ile arasında belirgin bir ilişki söz konusu değildir fakat sigara her konuda zararlı olduğu için içilmemesi önerilir.

Akciğer embolisinden korunmak için neler yapılabilir?
Akciğer embolisinde risk faktörü varlığında koruyucu tedavi uygulanması gerekir buda ilaçla yapılan bir korunma yöntemidir. Mesela ameliyat geçirecek hastalarda ameliyat öncesi dönemde pırtılaşmayı engelleyici ilaçlar verilip korunma yöntemi bu şekilde sağlanmış olur. Bunun yanında uzun süreli uçak yolculuklarında özellikle ileri yaştaki kişiler yolculuğa çıkmadan birkaç gün öncesinde aspirin kullanmaları korunma yöntemi olarak uygulanabilir. Gebelik durumunda da dikkat edilmesi gerekir. Hormon ilacı kullanan insanların gerek bol sıvı alarak gerekse hareketsiz yaşamdan kaçınarak korunması söz konusudur. Kanser hastalarında pırtılaşmayı önleyici birtakım ilaçların kullanılması söz konusudur. Sonuç olarak çoğunlukla ilaçla korunma söz konusudur. Özellikle hastalığın tekrarlama riski olması nedeniyle bir kez bu hastalığı geçiren kişilerin hareketsiz yaşam şeklinden kaçınmaları gerekmektedir.



Aspirin kullanmanın akciğer embolisini önlemedeki rolü…
Aspirinin pırtılaşmaya neden olan hastalıkları koruyucu özellikleri olabilmektedir. Özellikle halka arasında aspirinin kanı sulandırdığı düşünülmektedir oysa aspirinin pırtılaşmayı geciktirici özelliği vardır. Bunun için hastalığa yakalanmamış sağlıklı bir bireyin bu hastalığa yakalanma riski de azalacaktır. Fakat hastalığa yakalanılmışsa tedavi sürecinde kullanılacak bir ilaç değildir. Yada koruyucu tedavi uygulanacak hastalarda kullanılacak bir ilaç değildir aspirin. Akciğer embolisinden korunmada aspirin kullanımı söz konusu değildir. Ancak koroner arter hastalığı ele alındığında kardiyologlar düzenli aspirin kullanımını önermektedirler. Eğer önceden geçirilmiş bir koroner damar hastalığı yoksa kişide günde 100 mg aspirin kullanılması önerilmektedir. Önceden bir koroner hastalığı geçiren kişilerde ise günde 300 mg aspirin kullanımı önerilmektedir.

Akciğer embolisi nedenlerinden biri de hareketsiz yaşam…
Akciğer embolisi için en önemli risk faktörlerinden bir tanesi hareketsiz yaşamdır. Fakat buradan kastedilen bilgisayar başında çok oturmak yada spor yapmamak değildir buradan kastedilen felç geçirmiş bir kişinin yatağa bağımlı olması yada ameliyat olmuş hastanın birkaç gün yatağa bağımlı olması gibi hareketsizlikler önemlidir. Eğer bireyin genetik bir faktörü varsa pırtılaşmada böyle bir durumda saatlerce oturmak uzun süreli uçak yolculukları gibi sürekli oturarak hareket etmeden durmak var olan eğilimi daha fazla artıracağı için risk faktörü oluşturabilir. Spor yapmanın da faydası vardır.

Yaygın bir akciğer hastalığı akciğer amfizemi…
Akciğer amfizemi tıkayıcı akciğer hastalıkları grubu içerisinde yer alan ve en önemli özelliği nefes darlığı olan ve özellikle sigaraya bağlı olan bir hastalıktır. Hastalığın belirtilerinden en sık olanı nefes darlığıdır. Hırıltılı solunum, öksürük gibi belirtilere sahiptir. Temel nedeni sigara olmakla birlikte hastalığın yüzde seksen beş doksanında daha küçük gruplu hastalarda doğumsal bir takım anormallerin sonucunda ortaya çıkabilir. Doğumsal bazı enzimlerin yokluğu akciğer dokusu kemik yerini tahrip etmesi sonucu oluşup, ortaya çıkabilir.


Akciğer amfizeminin klinik belirti ve bulguları…
Akciğer amfizeminin temel nedeni nefes darlığıdır. Başlangıç döneminde bu nefes darlığı efor sırasında hasta bir iş yaparken ortaya çıkar. Ayrıca hastalığın ilerleyici nedeni olması nedeniyle giderek efordan istiharede kaymaya başlar nefes darlığı. Ayrıca hasta artık evinde odalar arasında yürürken bile nefes darlığı yaşamaktadır. Banyo yapmak soru olabilir hastalar için. Daha da ileriki dönemde artık evin içinde bile dolaşamaz hale gelir. Konuşmasında cümleleri tamamlayamaz hale gelir. Bu bütün hastalarda aynı şekilde seyir etmez. Bireyden bireye farklılık gösterir, gerek ilerleme hızı gerekse nereye kadar ilerleyeceği hastalığın. Ancak sigara içmeye devam eden hastaların büyük bir çoğunluğunda hastalık daha ilerleyen yaşlarda altmışlı yaşlardan sonra çok ciddi evrelere gelebilir ve belli bir noktadan sonrada geri dönüşüm söz konusu değildir.

Akciğer amfizemi tedavisinde nefes egzersizlerinin rolü…
Bu tür hastalarda nefes almakta sorun yaşanmaz fakat nefes verirken sorun yaşanmaktadır. Orta şiddetteki amfizem hastalarında nefes verilirken ıslık çalar gibi dudaklar büzülerek ağız içindeki basıncı artırarak bu sayede hava yollarının daha uzun süre açık kalmasını sağlayarak nefesini verirler bu onları rahatlatır. Bu tür hastaların nefes egzersizleri yapmaları uzmanlar tarafından önerilmektedir. Bunun yanında öksürük egzersizleri amfizem ve buna benzer hastalıklarda son derece önemlidir. Sık sık öksürmeleri hastaların uzmanlar tarafından önerilmektedir. Bunun yanı sıra amfizem genellikle kilo kaybıyla da seyreden bir hastalıktır. Kas erimesine neden olabilir. Bu kas erimesini engellemek için kişi yapabildiği ölçüde egzersiz yapmasında yarar vardır. Kişi nefesinin yettiği kadar egzersizleri yapması önerilir.

Akciğer amfizemi tedavi prosedürü…
Amfizem dört evrede ele alınır. En hafif evre yapılacak tek şey sigaranın bırakılmasıdır. Sigaranın bırakılması bütün evrelerde çok önemli bir yere sahiptir. İkinci olarak bütün evrelerde hastalarda aşılama programı uygulanmalıdır. Örneğin her yıl grip aşısını tekrarlamak gerekiyor. Bu nedenle sık sık akciğer enfeksiyonlarının ortaya çıkmasını engellenerek hastalığın daha da kötüye gitmesi önlenmeye çalışılıyor. Grip aşısının yanı sıra bu tip hastalarda yaşam boyu bir kez yapılan zaturre aşısını uygulamak gerekiyor. Daha ağrı olgularda ise bunların yanı sıra ilaç tedavisi uygulanır. Amfizem ve buna benzer hastalıklarda kullanılabilen ilaçlar genellikle solunum yolu ile kullanılabilen ilaçlardır. Sprey tarzında hastanın nefes alırken akciğerlerine çekerek kullanılan ilaçlardır. Bugün için bu ilaçlarla hastalığın belirtilerinin ortadan kaldırılması mümkündür. Hastalığı tedavi etmek mümkün değildir. Hiçbir zaman hastanın solunum fonksiyon testleri bozulduktan sonra bu solunum fonksiyonunu normal hale getirebilmek genç yaştaki gibi yapabilmek mümkün değildir. Ancak ilaç kullanılarak ve sigara bırakılarak hastalığın ilerleme hızı engellenebilir.

Akciğer amfizemi hastalığının etkilediği vücutsistemleri…
Hastalık solunum yolu fonksiyonlarını etkilemektedir. Hasta giderek solunum yetmezliği tablosu içerisine girer. Özellikle sigaraya devam ediliyorsa, bu ilerleme çok daha hızlı olmaktadır. Sigarayı bırakan hastalarda ilerleme hızı yavaşlamakla beraber ilerleyici özelliğini korur. Akciğer amfizeminin ilk belirtileri genellikle kırklı ellili yaşlarda başlar. İlk belirti nefes darlığıdır. Nefes darlığı hastalığın başlangıcında hafif niteliktedir. Özellikle efor sırasında ortaya çıkmaktadır. Hastalığın karakteristiklerinden bir tanesi sürekli ilerleyici olma özelliğidir. Yıllar içerisinde nefes darlığı artmaktadır. Önceleri efor da olan nefes darlığı istirahat halinde başlar ve hastalığın daha ileri dönemlerinde hasta nefes darlığı nedeni ile günlük aktivitelerini yapamayabilir. Daha ileri dönemler de nefes darlığının şiddeti yönünden hasta ile konuşmak bile mümkün değildir.

Akciğer amfizeminde teşhis ve tanı yöntemleri nelerdir?
Akciğer amfizeminin tanısı göğüs hastalıkları uzmanları için kolaydır. Herhangi bir tetkik yapılmadan tanı konabilinir. Ancak doğru olan solunum yolu fonksiyon testlerinin yapılmasıdır. Solunum fonksiyon testlerinin yapılması sayesinde hem hastalığın bulunduğu evrenin ağırlık derecesinin tespit edilmesi kolay olacaktır hem de uygulanan tedavi işle ya da tedavisiz kalsa bile hasta yıllar içindeki hastalığın seyrini izlemek mümkün olacaktır. Bu dönemde solunum fonksiyonları testi mutlaka yapılmalıdır. Zor ulaşılan, büyük bir ekonomi gerektiren bir test değildir. Kesin bir tanı koydurur. Akciğer grafiksin de amfizeme ait bir takım belirtiler görülebilir. Ama doktorlar sadece hastanın akciğer grafiğine bakara hastalığı takip etmezler. Temel test solunum fonksiyon testidir. Balgam testinin akciğer amfizeminin teşhisinde yeri yoktur. Çünkü bu mikrobik bir hastalık değildir. Bunda bir etken izole etmek söz konusu değildir. Sadece akut atak dönemlerinde enfeksiyon ortaya çıktığında balgam tahlili ile enfeksiyon etkeni belirlenip ona göre antibiyotik verilebilir.

Akciğer amfizeminin neden olabileceği hastalıklar?
Akciğer amfizemi hastalığı tedavi edilmediği zaman çok ağır bir akciğer amfizemi hastalığına yol açar. Hastalığın sürekli ilerleme özelliği vardır. Çok ağır akciğer amfizemi hastalığı da bireyin yaşam kalitesini çok önemli derecede bozar. Hastayı hiçbir şey yapamaz hale getirebilir. Ölümcül bir hastalıktır. Dünya sağlık örgütünün yapmış olduğu çalışamaya göre, Amerika birleşik devletlerinde yapılan çalışmaya göre önlenebilir ölüm nedenleri arasında sayılan enfeksiyon hastalıkları kanserin bazı türleri kalp damar hastalıkları gibi bir çok hastalıkta son yirmi yılda ölüm oranında belirgin bir düşme olmasına rağmen akciğer amfizeminin de içinde bulunduğu koah denilen hastalıkta son yirmi yılda yüzde yüzün üzerinde bir artış vardır. Gelecekte insanların büyük bir kısmı bu hastalık nedeni ile yaşamını kaybedecektir.

Akciğer amfizemi oluşumuna neden olabilen durumlar?
Akciğer amfizemi tıkayıcı akciğer hastalıkları grupları içerisinde yer almaktadır. Bunların genel adı koah denilen hastalık grubudur. Amfizem ile birlikte akciğer koah grubu içersinde kronik bronşit hastalığı da yer alır. Bu ikisi içinde hazırlayıcı sebepler aynıdır. İkisini de birlikte ele almak daha doğru olur. Koah hastalık grubunda temel hastalık faktörü olarak sayılabilecek faktör sigara kullanımıdır. Çok büyük bir kısmında hastalığın temel sebebi sigaradır. Bunun yanı sıra kötü yaşam koşulları, yoğun alkol kullanımı, genetik bazı faktörlerin var olması, kirli hava dış ortam kirliliği de neden olur. Kişi sigara kullanmaktadır ama kirli bir ortamda örneğin sanayi kentinde yaşıyordur buna bağlı olarak da gelişebilir. Ama sigara dışındakiler nadir sebeplerdir. Ana sebep sigaradır.

Leave a Reply